Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte door middel van onze nieuwsbrief.

Blijf op de hoogte

‘Goed bestuur in de eerste lijn’; een onderwerp voor de hele organisatie!

Mensen en systemen

Nergens wordt de essentie van zorg zo zichtbaar en voelbaar als in de relatie tussen de patiënt en de arts, de praktijkondersteuner of de triage assistente. Dan zijn empathie, betrouwbaarheid integriteit, openheid en eerlijkheid belangrijke waarden.

 ‘De essentie van governance is het optimaliseren van zorg voor patiënten en voor de samenleving als geheel’. [commissie De Kluiver,2015, p.15]. Om dat te bereiken is er de laatste jaren een batterij aan instrumenten ingezet i.p.v. . Daar is een veelheid aan instrumenten op ingezet: interne toezichthouders, kwaliteitseisen en certificeringen, IGZ/NZa met een toetsingskader, wetgeving, codes en een kwaliteitsinstituut.

Deze twee werelden worden vaak geduid als systeemwereld en leefwereld, waartussen een kloof zou zijn ontstaan. Gezien de hoeveelheid literatuur die hier over verschijnt is dit ongetwijfeld een beeld dat door veel herkend wordt. De systeemwereld staat daarin voor het anonieme, de bureaucratie, de regels en de protocollen en de leefwereld voor de waardencreatie tussen hulpverlener en (zorg)vrager. We zijn geneigd om de systeemwereld toe te schrijven aan ‘de overheid’, ‘het management’, ‘de accountant’ en de leefwereld te koppelen aan de ervaringen van aan ‘de patiënt‘, ‘de burger’ of ‘de cliënt’.

Governance

Als het om de essentie van governance gaat voelt iedere bestuurder en toezichthouder wel aan dat governance nooit beperkt kan blijven tot de boardroom. Governance, good governance of goed bestuur – de terminologie wordt door elkaar gebruikt- heeft betrekking op de hele organisatie, haar leden en belanghebbenden.

In de overtuiging dat een mix van systeem en waarden en normen nodig zijn spreek ik in het kader van governance over een functionele en normatieve betekenis van dit fenomeen. Na een jarenlange aandacht voor de instrumentele functionaliteit, groeit – om verschillende redenen- de aandacht voor de normatieve betekenis. De Zorgbrede Governance Code 2017 getuigt hiervan.

Naast dit onderscheid laat governance zich ook goed ontleden op een macro, meso en microniveau. Door deze gelaagdheid van governance in kaart te brengen is het mogelijk tegenstellingen, spanningsvelden en de aard van de kloof tussen systemen en mensen te analyseren en te duiden.

Goed bestuur

Bewustwording, analyseren, een heldere bestuursfilosofie en –strategie zijn de basis voor bestuurders en toezichthouders. Het is evident dat dit in een complexe omgeving zoals eerstelijnsgezondheidsorganisaties geen sinecure is. Naast het feit dat de organisatie ‘in control ‘ of ‘compliance’ onverkort van kracht blijft wordt de waarde gedreven toezicht en normatief handelen bepalend voor de legitimiteit van uw organisatie. We zijn deze begrippen nog volop aan het verkennen, maar ervaren intussen wel dat dit eisen stelt aan gedrag van toezichthouders en bestuurders.

Goed bestuur in de eerste lijn

Inmiddels weten we uit empirisch onderzoek welke – functionele en normatieve – factoren behulpzaam zijn bij het vorm geven aan goed bestuur. Bijvoorbeeld de betrokkenheid van huisartsen bij organisatie en beleid, patiëntparticipatie op meerdere niveaus, een holistische benadering van patiënten, het gesprek starten en gaande houden over (professionele) waarden en de positie in de samenleving en aandacht voor integriteit.  

Opvallend genoeg zijn dit een aantal factoren die in de eerstelijnsgezondheidszorg van nature aanwezig zijn. Het herwaarderen, herdefiniëren of in sommige gevallen herijken zal nodig zijn. Met een eigentijdse invulling van bijvoorbeeld de systemen, het normatief professionalisme en de positie van patiënten is de potentie voor passend goed bestuur ruimschoots aanwezig.

Om een bekende soepfabrikant aan te halen: een beetje van de eerste lijn en een beetje van het systeem.

Bent u manager of coördinator van een zorggroep, huisartsenpost, gezondheidscentrum of grotere (samenwerkende) huisartsenpraktijk? Wilt u in één dag de vertaalslag maken van theoretische facetten van ‘goed bestuur’ naar de praktijk?

MELD U DAN NOG SNEL AAN VOOR DE WORKSHOP VAN 25 SEPTEMBER A.S.!

Top
Het Jan van Es Instituut wordt financieel ondersteund door het Investeringsprogramma Flevoland Almere